Ρευματοειδής Αρθρίτιδα

health_ra

Ορισμός- Επιδημιολογία: Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια, συμμετρική, πολυαρθρική αλλά και συστηματική φλεγμονώδης νόσος, που προσβάλλει κυρίως τον αρθρικό υμένα (υμενίτιδα) των μικρών αρθρώσεων. Είναι μια αυτοάνοση νόσος, δηλαδή τα ανοσοκύτταρα του οργανισμού επιτίθενται και καταστρέφουν τους υγιείς ιστούς του ίδιου του οργανισμού. Μπορεί να προκαλέσει παραμόρφωση των αρθρώσεων, μέχρι και χρόνια αναπηρία.

Η νόσος έχει παγκόσμια κατανομή και αποτελεί την πιο συχνή χρόνια φλεγμονώδη αρθροπάθεια. Δεν έχει παρατηρηθεί κάποια φυλετική ή γεωγραφική προδιάθεση. Προσβάλλει περίπου το 1% του γενικού πληθυσμού, με συχνότητα άνδρες:γυναίκες 1:3. Στην Ελλάδα, η συχνότητα της νόσου κυμαίνεται στο 0,6-1%. Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά μεγαλύτερη επίπτωση εμφανίζεται στα 30-50 έτη για τις γυναίκες και στα 50-60 έτη για τους άνδρες. 

Προδιαθεσικοί παράγοντες: Η αιτιολογία είναι άγνωστη και ενδεχομένως πολυπαραγοντική. Πιστεύεται ότι λοιμώδεις, ανοσογενετικοί, ορμονικοί, ψυχοκοινωνικοί, διαιτητικοί παράγοντες αλλά και γενετικοί παράγοντες φαίνεται να παίζουν ρόλο στην εμφάνιση της νόσου.

Κλινική εικόνα: Η έναρξη της νόσου είναι συνήθως ήπια και λανθάνουσα, αλλά μπορεί να είναι και οξεία. Εμφανίζεται κατά κανόνα ως συμμετρική πολυαρθρίτιδα και παρουσιάζει συνήθως εξάρσεις και υφέσεις. Η νόσος εμφανίζεται κυρίως με αρθρικές εκδηλώσεις, αλλά συχνά εμφανίζονται και εξωαρθρικές εκδηλώσεις, με αποτέλεσμα την προσβολή διαφόρων ιστών και οργάνων. 

A) Αρθρικές εκδηλώσεις: Οι αρθρώσεις που προσβάλλονται συνήθως είναι οι μικρές αρθρώσεις των άκρων χειρών (πηχεοκαρπικές, μετακάρπια, εγγύς μεσοφαλαγγικές) και ποδών (ποδοκνημικές, μεταταρσοφαλλαγικές) αλλά μπορεί να προσβληθεί και οποιαδήποτε μεγάλη άρθρωση (γόνατο, αγκώνας, ώμος, κροταφογναθική άρθρωση). Χαρακτηριστικό σύμπτωμα αποτελεί η πρωινή δυσκαμψία και πόνος στις προσβεβλημένες αρθρώσεις. Οι προσβεβλημένες αρθρώσεις χαρακτηρίζονται από πόνο, ερυθρότητα, θερμότητα και περιορισμό των κινήσεων. Όταν η νόσος παραμείνει για πολύ καιρό, μπορεί να προκύψει μη αναστρέψιμη οστική βλάβη, με τελικό αποτέλεσμα τις παραμορφώσεις και την αστάθεια των αρθρώσεων. Η προσβολή της σπονδυλικής στήλης, και κυρίως του πρώτου και δεύτερου αυχενικού σπονδύλου παρατηρείται κατά κανόνα σε προχωρημένα στάδια της νόσου.  Η αρχική προσβολή περιορίζεται σε λίγες αρθρώσεις αλλά προοδευτικά ο αριθμός των προσβεβλημένων αρθρώσεων αυξάνεται. Ο αριθμός των προσβεβλημένων αρθρώσεων σχετίζεται με τη σοβαρότητα της νόσου και τη λειτουργική κατάσταση του ασθενούς.

B) Εξωαρθρικές εκδηλώσεις: Είναι συχνότερες σε ασθενείς με θετικό ρευματοειδή παράγοντα, και μπορεί και να προηγούνται των συμπτωμάτων αρθρίτιδας (π.χ. οι πνευμονικές εκδηλώσεις). Οι κυριότερες είναι:

  1. Τα ρευματοειδή οζίδια. Αυτά είναι κυρίως υποδόρια και ανώδυνα και εμφανίζονται σε θέσεις όπου ασκείται πίεση συνήθως. Παρατηρούνται σε μια συχνότητα 20% περίπου.
  2. Προσβολή οφθαλμών, που εκδηλώνεται με εξέρυθρους και επώδυνους οφθαλμούς.
  3. Σύνδρομο Sjögren, με ξηροστομία και ξηροφθαλμία στο 15% περίπου των ασθενών.
  4. Νευρολογικές εκδηλώσεις, όπως σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, περιφερική νευροπάθεια, αυχενική μυελοπάθεια.
  5. Πνευμονικές εκδηλώσεις, που παρουσιάζονται στο 20-30% των περιπτώσεων, όπως πνευμονική υπέρταση, διάμεση πνευμονική ίνωση, πλευρίτιδα.
  6. Καρδιακές εκδηλώσεις, όπως η περικαρδίτιδα, βαλβιδοπάθεια, καρδιακή ανεπάρκεια. 
  7. Ρευματοειδής αγγειίτιδα, προσβάλλει το 5-15% των ασθενών. Μπορεί να εμφανιστεί στο δέρμα με εξελκώσεις, αλλά και ως αγγειίτιδα των αγγείων μεσαίου μεγέθους (π.χ. αρτηρίτιδα σπλάγχνων).
  8. Άλλες εκδηλώσεις, όπως προσβολή των μυών (μυοσίτιδα, ατροφία μυών), οστεοπόρωση, παλαμιαίο ερύθημα. 

Διάγνωση: Η διάγνωση είναι κλινική. Δεν υπάρχει κάποια εξέταση που να επιβεβαιώνει ή να αποκλείει τη διάγνωση, και γι’ αυτό μπορεί η διάγνωση να είναι δύσκολη στα αρχικά στάδια της νόσου. Ο γιατρός βασίζεται σε διαγνωστικά κριτήρια που περιλαμβάνουν κλινική εξέταση, κάποια εργαστηριακά ευρήματα αλλά και απεικονιστικά με ακτινογραφίες των προσβεβλημένων αρθρώσεων.